ABD seçimleri sonrası İsrail başbakanlık yarışı
ABD ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin yenilgisi, İsrail başbakanlık yarışı sürerken Netanyahu’nun Washington’la ilişkiler üzerindeki etkisine yönelik tartışmayı büyüttü.
İsrail parlamento seçimlerinin ardından Netanyahu’nun sağ blokunun hükümet kurmak için gereken çoğunluğa ulaşamaması, ülkedeki siyasi müzakereleri belirsizliğe taşıdı. Netanyahu’nun bloğu 53 sandalye kazanırken hükümet kurmak için 61 sandalye gerekiyor. Gadi Eisenkot’un öncülük ettiği muhalefet bloku 48, Arap partileri Ra’am ve Birleşik Liste ise toplam 19 sandalye aldı.
ABD’de Cumhuriyetçi Parti’nin ara seçimlerdeki kötü sonucu, İsrail ile Washington arasındaki ilişkileri de İsrail başbakanlık yarışı içinde tartışılan başlıklardan biri haline getirdi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, yenilginin nedenleri değerlendirilirken İran savaşına ve ABD’nin İsrail’le ilişkisine dikkat çekti. Bu gelişme, Netanyahu’nun ABD-İsrail ilişkilerini koruyabilecek en güçlü siyasetçi olduğu yönündeki söyleminin muhaliflerce sorgulanmasına yol açtı.
Netanyahu’ya yönelik suçlamalar
İsrail’de bazı kesimler, ABD’nin ülkeye yönelik desteğinin artık koşulsuz olmayabileceğinden endişe ediyor. Muhalefet liderleri ise ABD’deki siyasi tepkinin Netanyahu’nun politikalarıyla bağlantılı olduğunu savunarak, bunun onun yeni hükümeti kurmasına izin verilmemesi için ek bir gerekçe oluşturduğunu ileri sürüyor.
Yair Lapid, ABD Kongresi’ndeki bazı isimlerle ilişkilerine vurgu yaptığı sosyal medya paylaşımında, ABD’li seçmenlerin İsrail’e değil, “aşırılık yanlısı bakanlara”, yerleşimci şiddetine ve anlamadıkları bir hükümete karşı olduğunu belirtti. Lapid, seçmenlerin esas olarak Netanyahu’ya karşı olduğunu ve onunla bağlantılı her şeyin ABD’de “zehirli” görüldüğünü yazdı.
Avigdor Lieberman da Donald Trump’ın seçim günü İsrail’e yönelik askeri yardımın sona ereceğini açıklamasıyla Netanyahu’ya verdiği destek arasında bir bağlantı bulunduğunu öne sürdü. Lieberman, sosyal medya paylaşımında “Trump’ın Netanyahu’ya desteğinin bedeli: yılda 3,8 milyar dolar” ifadesini kullandı.
İsrailli güvenlik analisti Ahron Bregman, ABD’den gelen paranın kesilmesi halinde gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 7’sine ulaşan savunma bütçesinin daha da artabileceğini ve bunun İsraillilerin bütçesine yansıyacağını söyledi. Bregman ayrıca Netanyahu’nun, muhalefetin Arap partileriyle iş birliği yapmasını engellemek için Arapları seçimleri çalmakla suçlayarak toplumun bir kesimini diğerine karşı konumlandırmaya çalıştığını savundu.
Hükümet kurma sürecinde tablo
Gadi Eisenkot ve diğer muhalefet liderleri, Netanyahu’yla kurulacak bir birlik hükümeti seçeneğini reddetti. Hükümeti kurma görevini verecek isim konusunda karar ise İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’da bulunuyor; Herzog henüz bir siyasetçiyi görevlendirmedi.
Arap partileri Eisenkot’u başbakanlık için destekleyeceklerini açıkladı. Daha önce Arap partileriyle birlikte hareket etmeyi reddeden Eisenkot’un kendisini Siyonist olarak tanımlayan bloku, bu desteği hükümet dışında alması halinde parlamentodaki çoğunluğa yaklaşabilecek bir konuma geliyor.
Netanyahu’nun uzun süredir müttefiki olan Birleşik Tevrat Yahudiliği de sürecin dengesini değiştirdi. Parti, 2009’dan bu yana ilk kez hükümeti kurması için Netanyahu’yu ya da başka bir siyasetçiyi önermedi. Bu tutum, Netanyahu’nun konumunu zayıflatırken muhalefetin elini güçlendirdi.
Ancak Netanyahu’nun yerine Eisenkot’un geçmesi, İsrail’in ABD kamuoyundaki gerileyen desteğini tek başına tersine çevirmeyebilir. Maryland Üniversitesi Kritik Sorunlar Anketi Direktörü Shibley Telhami, nisan ayında yapılan bir Pew Research Center araştırmasına atıfla ABD’de İsrail’e yönelik tutumların Netanyahu’ya yönelik tutumlar kadar olumsuz olduğunu belirtti.
Telhami, kendi anketlerinde çoğu Amerikalının Netanyahu’suz yeni bir İsrail hükümeti kurulsa bile İsrail hakkındaki görüşünü değiştirmeyeceğini söyledi. Ona göre İsrail’in herhangi bir hükümeti, ABD kamuoyundaki yükselen tepkiye karşı hareket etmek zorunda kalacak ve ilişkileri beş yıl önceki düzeye döndürmesi mümkün olmayacak.









