Avrupa balıkçılığı ısınıyor: Türkiye’de türler değişebilir
Deniz sıcaklıklarındaki artış Avrupa balıkçılığını değiştiriyor; hamsi, palamut ve lüferin yanı sıra Akdeniz’deki türlerin dağılımı etkilenebilir.
Avrupa denizlerinde sıcak hava dalgalarının daha sık ve uzun yaşanması, balıkçılıkta türlerin dağılımını ve av bölgelerini değiştiriyor. Uydu ölçümlerinin başladığı 1982’den bu yana en sıcak yaz dönemi yaşanırken, haziran-ağustos aylarında denizlerin ortalama sıcaklığı 21,6 dereceye çıktı. Soğuk suyu tercih eden balıklar daha serin bölgelere yönelirken, sıcak su türleri kuzeye doğru yayılıyor. Bu hareketlilik, kıyı kentlerinde balıkçıların geçim kaynaklarıyla birlikte sofralardaki çeşitliliği de etkileyebilir.
Akdeniz ve Karadeniz’de sıcaklık artışı
Türkiye kıyıları açısından değişimin iki ana hattını Akdeniz ve Karadeniz oluşturuyor. Copernicus araştırmacılarının yayımladığı çalışmada, Doğu Akdeniz’de deniz sıcak hava dalgalarının son yıllarda daha uzun sürdüğü belirtildi. Bazı bölgelerde bu süredeki artış on yılda 12 günü aşıyor. Karadeniz’de sıcak hava dalgalarının sayısı yükselirken, yüksek yoğunlukların görüldüğü alanlar arasında Anadolu kıyıları da yer alıyor.
Deniz sıcaklıklarındaki değişim, nesiller boyunca aynı bölgelerde avlanan balıkların hareketlerini etkiliyor. Balıkların beslenme ve üreme koşulları değiştikçe avlanma dönemleri ile miktarları da farklılaşabiliyor. Bu nedenle Avrupa balıkçılığı için sıcaklık artışı, yalnızca deniz ekosistemindeki türlerin yer değiştirmesiyle sınırlı kalmıyor; kıyı ekonomilerini de doğrudan ilgilendiriyor.
Sıcak su türleri yayılıyor, geleneksel türler risk altında
Kızıldeniz’den Süveyş Kanalı aracılığıyla Akdeniz’e ulaşan yabancı türler, yükselen sıcaklıkların etkisiyle yeni alanlarda tutunabiliyor. Akdeniz’de binden fazla yabancı türün bulunduğu belirtiliyor. Aslan balığı, balon balığı ve tavşan balığı gibi türlerin yayılması, yerli balıklarla rekabeti artırırken ticari avcılığın yapısını da değiştirebiliyor.
Karadeniz’de hamsinin beslenme ve üreme koşullarındaki değişim, türün av miktarını etkileyebilir. Palamut ve lüferin göç rotalarında yaşanabilecek kaymalar da hangi bölgelerde, hangi dönemlerde av yapılacağını değiştirebilir. Akdeniz’de levrek, çipura ve sardalyanın yanı sıra sıcak suları seven yeni türlerin çoğalması, balıkçıların avladığı türlerin bileşimini dönüştürebilir.
İngiltere’nin güney kıyılarındaki ahtapot avcılığı, sıcaklık değişiminin sonuçlarına ilişkin örneklerden biri oldu. Daha önce bölgede az görülen ahtapotların avı geçen yıl yaklaşık 2 bin 600 tona, bu yıl ise 3 bin tonun üzerine çıktı. 2025’ten önce yıllık miktar 30 tonun altındaydı. Ancak ahtapotların yengeç, ıstakoz ve deniztarağıyla beslenmesi, kabuklu deniz ürünleri avcılığında kayıplara yol açtı.
