İstanbul’da çatı araları için konut düzenlemesi
İstanbul’da çatı aralarının bağımsız konuta dönüştürülmesiyle yeni konut arzı, kentsel dönüşüm finansmanı ve yapıların mimari görünümü yeniden gündeme geldi.
İstanbul’da yeni arsa üretiminin sınırlı, arsa maliyetlerinin yüksek olduğu bir dönemde çatı aralarının konut olarak değerlendirilmesi gündeme geldi. Yapı ruhsatı verileri üzerinden yapılan hesaplamaya göre, 2025’in ilk dokuz ayında ruhsat verilen binalarda her yapı için iki ilave çatı dairesi varsayımıyla 19 bin 412 bağımsız bölüm potansiyeli bulunuyor. Bu hesap, mevcut imar planlarında kat sayısı artırılmadan yeni konut üretilebileceği senaryosuna dayanıyor.
İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi, çatıların bağımsız konut olarak kullanılmasına ilişkin düzenlemeyi oy birliğiyle kabul etti. Önceki uygulamada çatı araları ağırlıklı olarak son kattaki bağımsız bölümlere bağlı alanlar şeklinde kullanılabiliyor, ayrı bir konut olarak projelendirilemiyordu. Yeni düzenleme, uygun koşullara sahip çatı hacimlerinin kendi girişine ve bağımsız kullanım niteliğine sahip konutlara dönüştürülmesini öngörüyor.
Konut arzı ve kentsel dönüşüm etkisi
EVA Gayrimenkul Değerleme Genel Müdürü Cansel Turgut Yazıcı, çatı aralarının bağımsız bölüme dönüştürülmesi konusunu 2018’den bu yana gündeme getirdiklerini belirtti. Yazıcı, İstanbul’da arsa maliyetleri ve yeni konut üretimindeki alan kısıtları nedeniyle mevcut yapıların sunduğu kapasitenin değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Düzenlemenin, uygun binalarda ayrı olarak satılabilecek ya da kiralanabilecek yeni gayrimenkuller oluşturabileceğini ifade etti.
İstanbul’da 2025 yılının ilk dokuz ayında 9 bin 706 binaya yapı ruhsatı verildi. Bu ruhsatların kapsamında 110 bin 212 daire yer aldı. Her binada ortalama iki ilave çatı dairesi yapılabileceği varsayımıyla toplam bağımsız bölüm sayısının 129 bin 624’e çıkabileceği, teorik artışın ise yüzde 17,6 olacağı hesaplandı.
Yazıcı, bu rakamın bütün binalarda iki yeni konut yapılabileceği anlamına gelmediğini vurguladı. Parselin büyüklüğü, binanın geometrisi, çatı biçimi ve teknik şartların uygulamanın kapsamını belirleyeceğini belirten Yazıcı, yeni imar alanları açmadan ve kat sayısını yükseltmeden uygun çatı hacimlerinin konut üretimine katılabileceğini kaydetti.
Çatı aralarının bağımsız bölüme dönüştürülmesi, kentsel dönüşüm projelerinin finansmanını da etkileyebilir. Yazıcı’ya göre, maliklerin beklentileriyle inşaat maliyetleri arasındaki dengenin kurulamadığı projelerde, çatı alanlarında oluşturulabilecek ilave bölümler yüklenici için yeni bir gelir kaynağı sağlayabilir. Bu gelir, uygun projelerde dönüşümün ekonomik açıdan uygulanabilirliğine katkı sunabilir.
Çatı biçimi ve yapı güvenliği
Düzenlemenin binaların üst bölümlerinin tasarımını ve İstanbul’un çatı çizgisini değiştirme ihtimali de bulunuyor. İstanbul İmar Yönetmeliği’nin 44. maddesinde genel çatı sınırı yüzde 45 eğim ve 5 metre azami mahya yüksekliği olarak tanımlanıyor. Çatı hacimlerinin bağımsız bölüm olarak kullanılması, özellikle bitişik nizam yapılaşmanın yoğun olduğu bölgelerde üst katların ve çatı biçimlerinin yeniden ele alınmasını gerektirebilir.
Yazıcı, çatı aralarının konuta dönüştürülmesiyle daha kullanışlı iç hacimler ve yaşanabilir çatı katları oluşturulabileceğini söyledi. Bununla birlikte mimari bütünlük ve İstanbul’un kent dokusunun korunması gerektiğini belirten Yazıcı, uygulamanın yalnızca ilave metrekare ve satış geliri üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti.
Yeni konutların güvenli, enerji verimli ve yeterli gün ışığı alan yaşam alanları olarak tasarlanması da düzenlemenin uygulama koşulları arasında yer alıyor. Çatı aralarının kullanıma açılmasının kalıcı bir kazanıma dönüşmesi, yapıların teknik özellikleri ve projelerin yaşam kalitesini gözetmesiyle bağlantılı olacak. Yazıcı, yeni konut sayısı kadar yapı güvenliği, enerji verimliliği ve kentin mimari kimliğiyle uyumun da dikkate alınması gerektiğini belirtti.









