Zepteevren sinyalleri LHC deneylerinde tespit edildi
LHC deneylerinde atomdan 100 milyar kat küçük zepteevren ölçeğinde sinyaller tespit edildi; çalışma karanlık madde araştırmalarına katkı sağlayabilir.
Karanlık madde doğrudan gözlemlenemese de çevresindeki kütle çekim etkisiyle varlığı biliniyor. CERN’de yürütülen araştırma, bu konuya ilişkin arayışlarda atomdan 100 milyar kat daha küçük bir ölçeğe ulaşılmasını sağladı. Fizikçilerin “zepteevren” olarak adlandırdığı bu düzeyde elde edilen verilerin, evreni açıklayan daha kapsamlı bir teorinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceği belirtildi.
İsviçre-Fransa sınırındaki Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nin Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda gerçekleştirilen deneylerde, doğanın şimdiye kadar incelenen en küçük ölçeğinden sinyal alındı. Cambridge Üniversitesi liderliğindeki ekip, yüksek enerjili çarpışmaların ardından ortaya çıkan güzellik kuarklarını inceledi. Saniyenin trilyonda birinden daha kısa süre var olan bu parçacıkların, metrenin milyarda birinin trilyonda biri düzeyindeki etkileşimleri analiz edildi.
Güzellik kuarkları üzerinden zepteevren araştırması
Veri analizini yöneten Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Harry Cliff, bu ölçekteki parçacıkların karanlık maddeye daha duyarlı olabileceğini söyledi. Cliff, “Zepteevrenin kapısını çalıyoruz. Bu mikro dünyadaki hareketlilik, yeni parçacıkların davranışlarını gözlemlememize imkan tanıyor. Artık içeri girip orada hangi yeni parçacıkların beklediğini keşfetmek istiyoruz” ifadelerini kullandı.
Çalışma, LHCb deneyi kapsamında yürütülen araştırmalarla bağlantılı olarak ilerliyor. Projeye katılan 28 ülke, dedektörün kapasitesini 10 kat artırması planlanan 150 milyon sterlinlik güncelleme üzerinde anlaşmaya vardı. Bu yatırım planının uygulanması ise İngiltere’deki finansman kararlarından etkilenebilir.
İngiltere’nin finansman kararı
İngiltere Araştırma ve Yenilik Kurumu, geçen yıl projedeki finansman payını çekme kararı aldığını duyurdu. Kurum yaz aylarında Jodrell Bank Lovell teleskobu ile diğer parçacık fiziği ve astronomi projelerinde de kesintiye gitti.
Uluslararası LHCb iş birliğini yöneten Profesör Tim Gershon, bütçe kesintilerinin İngiltere’nin araştırmaya tam katılımını riske attığını belirtti. Gershon, ülkenin büyük keşiflerin dışında kalabileceğini söyledi. Profesör Brian Cox da kararı eleştirerek, İngiltere’nin bilimsel liderliğinden vazgeçmesinin uluslararası itibarına zarar vereceğini ifade etti.









