Alman Bilim İnsanı Beynin Navigasyon Sistemini Keşfetti
Prof. Christian Doeller, beynin navigasyon sistemini çözerek önemli bulgular elde etti. Araştırmaları 2,5 milyon euro ödül kazandı.
Max Planck İnsan Bilişsel ve Beyin Bilimleri Enstitüsü’nden sinirbilimci Prof. Christian Doeller, beynin dünya üzerindeki yön bulma yeteneğini inceleyerek önemli bir keşfe imza attı. Doeller, bu alandaki çalışmaları nedeniyle 2,5 milyon euro değerindeki Leibniz Ödülü’ne layık görüldü. Beynin, sadece yön bulmamıza yardımcı olmakla kalmayıp, aynı zamanda bir navigasyon sistemi gibi işlev gördüğünü vurguladı.
Deneylerinde, Leipzig’deki öğrencilerin beyin aktivitelerini incelemek için bilgisayar oyunları oynamalarına izin veren Doeller, deneklerin ellerinde gezinme veya karar verme için bir klavye bulunduruyor. Bu deneyler sırasında, beyin aktiviteleri ile navigasyon performansı arasındaki ilişkiyi araştırıyorlar.
Doeller, deneklerin sanal bir şehirde taksi şoförü olarak görev yaptıklarını ve A noktasından B noktasına bir yolcu götürmeleri gerektiğini belirtiyor. Bu süreçte, beyin aktivitelerini paralel olarak ölçerek, navigasyon yeteneklerinin nasıl çalıştığını anlamaya çalışıyorlar. Denekler, sanal şehirdeki yolları doğru bir şekilde yönlendirdiklerinde beyinlerinde yüksek aktivite gözlemleniyor.
Hafıza ve Öğrenme ile Navigasyon
Prof. Doeller, beynin navigasyon sisteminin hafıza ve öğrenme süreçleriyle bağlantılı olduğunu ifade ediyor. Beynin, bilgiyi sıralamak için uzamsal stratejiler kullandığını ve bu durumun, bilgilerin hafızada nasıl düzenlendiğini etkilediğini belirtiyor. Sosyolog Niklas Luhmann, notlarını düzenlediği kutunun beynin bir yansıması olduğunu söylemişti ve bu benzetme, Doeller’in araştırmalarıyla da örtüşüyor.
Doeller, 2010 yılında ızgara hücreleri üzerine yaptığı araştırmalarla önemli bir başarı elde etti. Bu hücrelerin, kemirgenlerde konum ve uzamsal algıyı nasıl temsil ettiğini gösteren çalışmalar, insanlarda da benzer bir mekanizmanın var olduğunu ortaya koymuş durumda.
Deneylerde, sıçanlar ve fareler de sanal gerçeklik ortamında test ediliyor. Doeller, gelecekteki araştırmalarında beynin navigasyon sisteminin sadece yön bulmakla kalmayıp, aynı zamanda kavram öğrenimi gibi diğer bilişsel görevlerde de nasıl işlev gördüğünü incelemek istiyor.
Leibniz Ödülü ile Yeni Araştırma Fırsatları
Christian Doeller, modern görüntüleme teknikleri olan fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) ve manyetoensefalografi (MEG) yardımıyla beyin hakkında önemli veriler elde etti. Leibniz Ödülü sayesinde, daha karmaşık araştırmalar yürütme fırsatı buldu. Özellikle, iki deneğin ortak bir bilişsel öğrenme sürecinde nasıl etkileşimde bulunduğunu incelemek istiyor.
Doeller, bu tür deneylerin teknik olarak karmaşık olduğunu, çünkü iki deneğin etkileşimli bir görevi eşzamanlı olarak çözmesi gerektiğini ifade ediyor. Max Planck Enstitüsü, Alzheimer hastalığı ve Long Covid gibi klinik çalışmalar üzerinde de araştırmalar yapıyor ve bu çalışmaların bulguları henüz yayımlanmamış durumda.
