Türkiye’de Tüberküloz Vaka Sayısı 9 Bin 27’ye Düştü
Türkiye’de tüberküloz hasta sayısı, Sağlık Bakanlığı’nın yürüttüğü mücadele ile 2024’te 9 bin 27’ye geriledi.
Sağlık Bakanlığı’nın Türkiye Ulusal Tüberküloz Kontrol Programı çerçevesinde yürütülen etkili mücadele sayesinde, halk arasında verem olarak bilinen tüberküloz hasta sayısı 2024 yılı itibarıyla 9 bin 27’ye düştü.
AA muhabirinin, 24 Mart Dünya Tüberküloz Günü dolayısıyla Sağlık Bakanlığı’nın verilerinden elde ettiği bilgilere göre, tüberküloz, ‘Mycobacterium tuberculosis’ adlı bakterinin neden olduğu bulaşıcı bir hastalık olup, en sık akciğerleri etkiliyor. Bununla birlikte, hastalık kemikler, böbrekler ve beyin gibi diğer organları da etkileyebiliyor.
Akciğer tüberkülozu olan bireylerin öksürmesi veya hapşırması sırasında havaya yayılan damlacıklar yoluyla bulaşan hastalık, hasta ile aynı kapalı alanda uzun süre kalan kişilere de geçebiliyor. Tüberküloz, günümüzde halen dünyanın en ölümcül bulaşıcı hastalıklarından biri olarak kabul ediliyor. Küresel veriler, her gün yaklaşık 29 bin kişinin bu önlenebilir ve tedavi edilebilir hastalığa yakalandığını, 3 binden fazla kişinin ise tüberküloz nedeniyle yaşamını yitirdiğini ortaya koyuyor.
Etkin tanı ve tedavi programlarının dünya genelinde uygulanması sonucunda 2000-2024 yılları arasında yaklaşık 83 milyon kişinin hayatı kurtarıldı. Türkiye’de uygulanan Ulusal Tüberküloz Kontrol Programı çerçevesindeki tanı, tedavi ve izleme faaliyetleri, hasta sayısında ve hastalığın görülme sıklığında belirgin bir azalma sağladı. Bakanlık verilerine göre, 2005 yılında 20 bin 535 olan tüberküloz hasta sayısı 2024’te 9 bin 27’ye geriledi, hastalığın insidansı ise yüz binde 29,4’ten yüz binde 10,4’e düştü.
Türkiye’de tüberküloz tanı, tedavi ve izleme hizmetleri tüm sağlık kuruluşlarında ücretsiz olarak sunulmaktadır. Sağlık Bakanlığı, tüberküloz ve ilaca dirençli tüberküloz hastalarının tedavisinde kullanılan birinci ve ikinci seçenek ilaçları temin ederek hastalara ücretsiz ulaştırmaktadır.
Doğrudan Gözetimli Tedavi (DGT) uygulaması, tedaviye uyumu artırmak ve sürecin başarıyla tamamlanmasını sağlamak amacıyla 2006 yılından bu yana Türkiye’de yürütülmektedir. Bu uygulama kapsamında, hastaların ilaçlarını her dozda bir sağlık personeli veya yetkilendirilmiş bir görevli gözetiminde alması sağlanmaktadır. İletişim teknolojilerindeki gelişmelerden yararlanarak uygulamaya konulan Video Gözetimli DGT, tedaviye erişim ve sürekliliğin sağlanmasına önemli katkılar sunmaktadır.
İlaca dirençli tüberküloz hastaları, uzun süren ve yan etkileri fazla olan konvansiyonel tedavi rejimleri nedeniyle öncelikli grup olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, Bakanlık, uygulamaya konulacak 6 aylık kısa süreli yeni tedavi rejimleriyle tedavi süresinin kısaltılmasını, yan etkilerin azaltılmasını ve hasta uyumunun artırılmasını hedeflemektedir. Daha kısa ve etkili tedaviler sayesinde tedavi başarı oranlarının yükseltilmesi ve toplumda ilaca dirençli tüberküloz bulaşının azaltılması amaçlanmaktadır.
Tüberküloz tedavisinin uzun sürmesi ve bu süreçte yaşanan iş gücü kaybı, hastalar ve aileleri için ekonomik ve psikososyal zorluklara neden olabilmektedir. Bu nedenle, Sağlık Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı arasında imzalanan protokol çerçevesinde, ekonomik ve sosyal zorluk yaşayan hastalara Ocak 2018’den itibaren aylık nakdi yardım sağlanmaktadır. Bakanlık verileri, DSÖ tarafından iyi uygulama örneği olarak gösterilen bu uygulamadan, 2025’te 3 bin 439 hastanın en az bir kez yararlandığını göstermektedir.
Ulusal Tüberküloz Kontrol Programı kapsamında, hastalıkla mücadeleye yönelik koruma, tanı, tedavi ve izleme faaliyetleri, “Tüberküloz Tanı ve Tedavi Rehberi” ile “Tüberküloz Kontrol Faaliyetleri Saha Uygulama Kılavuzu” doğrultusunda standart bir şekilde yürütülmektedir. Hastalığın kontrol altına alınmasında erken tanı, düzenli tedavi, damgalamanın azaltılması ve toplumun bilinçlendirilmesi temel unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Sağlık Bakanlığı, “Verem Hastalığı Olmayan Türkiye” hedefi doğrultusunda çalışmalarını kararlılıkla sürdürmektedir.
