CHP’den Bakan Tunç’a İşkence ve Kötü Muamele Üzerine Sorular

CHP’nin İnsan Haklarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’a işkence ve kötü muamele iddialarına ilişkin bir soru önergesi sundu. Tanrıkulu, önergesinde 2018 ile 2025 yılları arasında savcılıklara yapılan işkence ve kötü muamele başvurularının sayısını sordu. Ayrıca bu başvurulardan hangilerinin soruşturma açıldığını, hangilerinin takipsizlikle sonuçlandığını ve işkence suçundan mahkûmiyet kararı verilen kamu görevlisi sayısını da merak etti.

Tanrıkulu, önergesinde Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 2. maddesinin devleti demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olarak tanımladığını vurguladı. Anayasa’nın 17, 19, 25, 26, 36 ve 90. maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin işkence yasağını, kişi özgürlüğünü, ifade özgürlüğünü ve adil yargılanma hakkını güvence altına aldığını belirtti. Ancak son yıllarda işkence ve kötü muamele iddialarının artmasının, ifade özgürlüğüne yönelik cezalandırmaların, yargı bağımsızlığının zedelenmesinin ve kadınlara yönelik şiddetin önlenememesinin Türkiye’de insan haklarının sistematik bir şekilde ihlal edildiğini gösterdiğini ifade etti.

Tanrıkulu, Bakan Tunç’a şu soruları yöneltti:

• 2018-2025 yılları arasında işkence ve kötü muamele iddiasıyla savcılıklara yapılan başvuru sayısı nedir?
• Bu başvurulardan kaçı hakkında soruşturma açılmış, kaçı takipsizlikle sonuçlanmıştır?
• İşkence suçundan açılan davalarda mahkûmiyet kararı verilen kamu görevlisi sayısı kaçtır?
• İşkence iddialarına ilişkin etkin soruşturma yürütülmediğine dair AİHM kararları karşısında Bakanlığınızca hangi yapısal önlemler alınmıştır?
• İşkence suçlarında zamanaşımının kaldırılması ve bağımsız bir Ulusal Önleme Mekanizması kurulması yönünde bir yasal çalışma var mıdır?
• Cezaevlerinde bulunan gazeteci ve medya çalışanı sayısı kaçtır?
• 2014-2025 yılları arasında TCK 299 (Cumhurbaşkanına hakaret) maddesinden açılan soruşturma ve dava sayısı kaçtır?
• Aynı dönemde TCK 301, TCK 216 ve TMK 7/2 maddeleri kapsamında kaç kişi hakkında işlem yapılmıştır?
• AİHM’in Türkiye aleyhine verdiği ifade özgürlüğü ihlali kararlarının kaçı sonrası mevzuat değişikliği yapılmıştır?
• Düşünce açıklamalarının suç olmaktan çıkarılması amacıyla ilgili maddelerin kaldırılması veya daraltılması yönünde bir hazırlığınız var mıdır?
• AYM kararlarını uygulamayan hâkimler hakkında bugüne kadar kaç disiplin soruşturması açılmıştır?
• 2016-2025 yılları arasında meslekten ihraç edilen hâkim ve savcı sayısı kaçtır?
• Aynı dönemde yapılan hâkim-savcı atamalarında mülakat yoluyla atananların oranı nedir?
• Ceza yargılamalarında ortalama yargılama süresi kaç gündür?
• Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuru kapsamında verdiği ihlal kararlarının yerel mahkemelerce uygulanmama oranı nedir?

Tanrıkulu, ayrıca AİHM ve AYM kararlarının uygulanmamasıyla ilgili hukuki gerekçeleri de sordu. AİHM’in Türkiye aleyhine verdiği ve kesinleşmiş olmasına rağmen uygulanmayan karar sayısını, bu kararların uygulanmaması nedeniyle Avrupa Konseyi nezdinde Türkiye hakkında yürütülen ihlal süreçlerini ve Osman Kavala gibi dosyalarda AİHM ve AYM kararlarının uygulanmamasının hukuki gerekçesini sordu.

Son olarak, 2025 yılı itibarıyla kadın cinayeti sayısını, 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma kararlarının etkin denetimini, elektronik kelepçe uygulamasından yararlanan dosya sayısını ve İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararının ardından alınan yeni önlemleri de gündeme getirdi. Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’ne yeniden taraf olması yönünde bir çalışma olup olmadığını da sordu.