Tarım İlaçlarında B-Reçete Dönemi Başladı
Tarım ve Orman Bakanlığı, B-Reçete sistemini uygulamaya alarak tarım ilaçlarının kullanımını dijital olarak izlenebilir hale getiriyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı, 1 Temmuz itibarıyla B-Reçete sistemini Türkiye genelinde devreye soktu. Bu yeni uygulama ile tarım ilaçlarının yazılması, satılması, alınması ve kullanılması süreçleri dijital ortamda takip edilecek. Böylece hangi ürün için ne miktarda ilaç kullanıldığı kaydedilecek. Son iki yılda Türkiye’nin pestisit kullanımıyla ilgili durumu, bu adımın yalnızca teknik bir düzenleme değil, aynı zamanda gıda güvenliği açısından kritik bir denetim ihtiyacı olduğunu ortaya koyuyor.
Uzun süredir süregelen denetim eksiklikleri nedeniyle 1 Temmuz itibarıyla Türkiye’de tarım ilaçları kullanımında yeni bir dönem başladı. Tarım ve Orman Bakanlığı, bitki koruma ürünleri için B-Reçete sistemini 81 ilde eş zamanlı olarak uygulamaya koydu. Bu sistem, sadece hangi ilacın satıldığını değil, ilacı yazan, alan ve uygulayan kişilerin bilgilerini de elektronik ortamda kayıt altına almayı amaçlıyor. Bakanlığın açıklamasına göre, B-Reçete sistemi ile yalnızca kayıtlı üreticiler bitki koruma ürünlerine erişim sağlayabilecek. Üreticinin tarım alanı ve ürünü, Bakanlık sistemlerinde kayıtlı olmalıdır; bu sayede üretici, üretim yaptığı alan kadar ve Bakanlık tarafından onaylanan dozda zirai ilaç alabilecektir.
İzlenebilirlik Sağlanacak
B-Reçete sistemi ile bitki koruma ürünlerinin üretimden satışa, satıştan uygulamaya ve uygulamadan hasada kadar izlenebilir hale gelmesi hedefleniyor. Daha önce yapılan açıklamalarda, bitki koruma ürünlerinin yalnızca Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş kişiler tarafından uygulanacağı ve uygulama bilgilerini elektronik sisteme gireceği belirtilmişti. Bu yönüyle sistem, pestisit kullanımını azaltmanın yanı sıra tarım ilacı kullanımında sorumluluğu da görünür kılmayı amaçlıyor.
Pestisit Bildirimleri Artıyor
Uzmanlar, Türkiye’nin bu adımı atmasının nedeninin yalnızca iç piyasadaki sağlık kaygıları olmadığını vurguluyor. Son yıllarda Türkiye menşeli tarım ürünleri, Avrupa Birliği’nin Gıda ve Yem için Hızlı Alarm Sistemi RASFF kayıtlarında pestisit kalıntıları ve diğer sağlık sorunları nedeniyle sıkça gündeme geldi. 2025 verilerine göre, Türkiye, Avrupa’ya gıda ihraç eden ülkeler arasında pestisit kaynaklı en çok bildirim alan ikinci ülke oldu. Türkiye, 105 bildirimle ikinci sırada yer alırken, Hindistan 124 bildirimle ilk sırada bulunuyor. Türkiye’yi Mısır, Çin ve Brezilya takip ediyor. Türkiye’nin aldığı 105 pestisit bildiriminin 51’i sınırdan geri çevirme ile sonuçlandı. Sınırdan dönen ürünlerin başında biber gelirken, 51 sınır reddinin 27’si biberden kaynaklandı.
İki Yıldır Değişmeyen Tablo
2024 yılında da benzer bir durum yaşandı. O yıl Hindistan 167 bildirimle ilk sırada yer alırken, Türkiye 139 bildirimle ikinci oldu. Türkiye’nin aldığı bildirimlerin 98’i “ciddi riskli” olarak sınıflandırıldı ve bu bildirimlerden 79’u sınırdan geri gönderildi. 2026’nın ilk yarısında da RASFF kayıtları ile ilgili tartışmalar devam etti; bu yıl şimdiye kadar Türkiye menşeli ürünlerle ilgili sisteme 254 bildirim girişi yapıldı ve bunların 197’si meyve ve sebze kategorisindeydi. Toplam 188 bildirim sınır reddi ile sonuçlandı ve 183 bildirim “ciddi risk” olarak sınıflandırıldı.
Greenpeace’in Kampanyası
Pestisit kullanımına dair sağlık endişeleri ise iki uç arasında gidip geliyor. Avrupa Birliği, her pestisit ve ürün kombinasyonu için maksimum kalıntı limiti belirliyor. Ancak Türkiye’de iç piyasadaki analiz sonuçlarının düzenli ve detaylı bir şekilde açıklanmaması, tartışmaları derinleştiriyor. Greenpeace Türkiye, Bakanlığın pestisit analiz sonuçlarını kamuoyuna açıklaması için bir kampanya yürütüyor ve 2022-2025 dönemine ait Kalıntı Eylem Planı ile denetim sonuçlarının paylaşılmasını talep ediyor. Greenpeace’in 2025’te yayımladığı “Pestisitler ve Çocuklar” raporunda, İstanbul’daki market ve semt pazarlarından alınan 155 gıda örneğinin yüzde 61’inde birden fazla pestisit kalıntısı, yüzde 43’ünde ise en az bir PFAS’lı pestisit kalıntısı tespit edildiği belirtiliyor.
