Fransa’da 15 Yaş Altına Sosyal Medya Yasağı Getirildi

Fransa, 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını yasaklayan bir yasa tasarısını kabul etti. Senato’da 2’ye karşı 243 oyla ve Ulusal Meclis’te 81’e karşı 279 oyla onaylanan yasa, Anayasa Konseyi sürecinin tamamlanmasını bekliyor. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un desteklediği bu düzenleme, çocukları çevrimiçi ortamdaki zararlı içeriklerden korumayı amaçlıyor ve dijital reşitlik yaşını 15 olarak belirliyor.

Fransa hükümeti, yasanın yeni eğitim-öğretim yılına yetişmesini hedeflerken, yeni sosyal medya hesapları için yasağın 1 Eylül 2026’dan itibaren uygulanması planlanıyor. Mevcut sosyal medya hesaplarına sahip 15 yaş altı kullanıcılar için ise 4 aylık bir geçiş süresi tanınacak. Bu sürenin ardından, 1 Ocak 2027 itibarıyla mevcut hesaplar da yaş doğrulama sürecine tabi tutulacak.

Yasa, Instagram, TikTok, Facebook ve Snapchat gibi sosyal medya platformlarını kapsayacak. Ancak YouTube ve WhatsApp gibi platformlarda daha dikkatli bir ayrım yapılacak. Video izleme veya mesajlaşma gibi işlevlerin doğrudan yasak kapsamına girmeyeceği, ancak yorum yapma ve paylaşım gibi sosyal etkileşim özelliklerinin düzenlemeye tabi olabileceği belirtiliyor.

Yasa kapsamında bazı istisnalar da bulunuyor. Çevrimiçi ansiklopediler, eğitim içerikleri ve açık kaynaklı eğitim platformları yasaktan muaf tutulacak. Hangi hizmetlerin sosyal ağ işlevi nedeniyle yasak kapsamına alınacağı, yaş doğrulama sistemlerinin devreye girmesiyle netleşecek.

Yaş doğrulama sürecinin nasıl işleyeceği ise en kritik konulardan biri olarak öne çıkıyor. Hükümet, bu sorumluluğun sosyal medya platformlarına ait olacağını açıkladı. Dijital İşlerden Sorumlu Bakan Anne Le Henanff, “Sorumluluğu sosyal ağlara yüklüyoruz. Yaşı doğrulayacak teknik çözümü onlar bulmak zorunda kalacak” dedi. Le Henanff, uygulamanın yeni hesaplar için 1 Eylül’de başlayabileceğini belirtti ve mevcut teknik çözümlerin kullanılabileceğini ifade etti.

Kişisel verilerin korunması konusundaki tartışmalara da değinen Le Henanff, yaş doğrulayan sistemin neden talep edildiğini ve hangi platform için kullanıldığını bilmeyeceğini, sosyal ağların da başvuran kişiler hakkında kişisel bilgiye sahip olmayacağını vurguladı. Hükümetin önerdiği modelde, üçüncü bir güvenilir aracının kullanıcının yaşını doğrulayacağı ve platforma yalnızca kişinin 15 yaşından küçük olup olmadığına dair bir yanıt göndereceği ifade edildi.

Le Henanff, platformların kullanıcılara tek bir yaş doğrulama yöntemi dayatmasını istemediklerini belirterek, “En az iki seçenek istiyoruz” dedi. Düzenlemeyi çocukların çevrimiçi ortamda korunması açısından tarihi bir adım olarak nitelendiren Le Henanff, Fransa’nın Avrupa’da dijital reşitlik yaşını getiren ilk ülke olacağını ifade etti.

Ayrıca, yasa liselerde cep telefonu kullanımını da yasaklayacak. İlkokul ve ortaokullarda halihazırda uygulanan cep telefonu yasağı, 2026-2027 eğitim-öğretim yılından itibaren liseleri de kapsayacak şekilde genişletilecek. Lise öğrencilerinin okul içinde cep telefonu kullanımı yasaklanacak, ancak okul iç yönetmelikleriyle bazı istisnalar getirilebilecek.

Yasa teklifini hazırlayan milletvekili Laure Miller, düzenlemenin çocukları koruma amacı taşıdığını belirterek, “Bu metin, çocuklarımıza ellerinden alınan çocukluklarını geri verecek” dedi. Cumhurbaşkanı Macron da sosyal medyanın çocukların dikkatini ve gelişimini olumsuz etkilediğini vurgulayarak, “Sizi bu ormanda yalnız bıraktık ve bu dikkatinizi çaldı” ifadelerini kullandı.

Yasa tasarısı, Parlamento sürecinde Avrupa Birliği hukuku nedeniyle birkaç kez değişikliğe uğradı. Senato, sosyal medya platformlarını ikiye ayıran bir sistem önerirken, Avrupa Komisyonu bazı hükümlerin AB’nin Dijital Hizmetler Yasası ile çelişebileceği yönünde endişelerini dile getirdi. Bu nedenle milletvekilleri ve senatörler, uzlaşma metninde Arcom’a verilen rolü çıkardı ve böylece 15 yaş altı için genel sosyal medya yasağı formülü benimsendi.

Yasanın kabul edilmesine rağmen uygulamanın nasıl işleyeceği konusunda tartışmalar devam ediyor. Özellikle yaş doğrulama sistemlerinin güvenilirliği ve çocukların yasakları aşma ihtimali eleştirilerin merkezinde yer alıyor. Komünist milletvekili Soumya Bourouaha, “Uluslararası deneyim ihtiyatlı olmayı gerektiriyor. Devletlerin böyle bir tedbiri uygulamaya yönelik girişimleri başarısızlıkla sonuçlandı” dedi. Sosyalist milletvekili Arthur Delaporte ise yaş kontrol yöntemlerinin belirsiz kaldığını ifade etti.

Fransa’da çocukların ekran ve sosyal medya kullanımıyla ilgili artan endişeler, bu yasanın arka planında yer alıyor. Fransa Ulusal Gıda, Çevre ve İş Sağlığı Güvenliği Ajansı Anses’in verilerine göre, her 2 çocuktan 1’i günde 2 ile 5 saat arasında akıllı telefon kullanıyor ve bu kullanım çoğunlukla sosyal medya ile bağlantılı. Anses, ergenlerin yetişkinlere göre daha kırılgan olduğunu vurgularken, sosyal medya kullanımının ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini de belirtiyor.

Fransa’nın kabul ettiği yasa, Avrupa’da çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin daha geniş bir tartışmanın parçası olarak değerlendiriliyor. Avrupa Komisyonu, çocukların çevrimiçi platformlara erişimi konusunda daha kademeli ve ortak bir çerçeve hazırlamaya çalışıyor. Bu nedenle Fransa’daki uygulama, hem teknik yaş doğrulama sistemleri hem de AB hukuku açısından bir test niteliği taşıyacak.