500 yıllık saray seccadeleri sergiye hazırlanıyor
Milli Saraylar uzmanları, Topkapı Sarayı koleksiyonundaki 500 yıllık saray seccadeleri başta olmak üzere tarihi dokumaları sergiye hazırlıyor.
Milli Saraylar Başkanlığı, Osmanlı saraylarına ait tarihi dokumaların gelecek kuşaklara aktarılması için restorasyon ve konservasyon çalışmalarını sürdürüyor. İstanbul Beşiktaş’taki Yıldız Şale yerleşkesinde faaliyet gösteren Halı Restorasyon ve Konservasyon Atölyesi’nde, Topkapı Sarayı koleksiyonundaki altı seccadenin işlemleri tamamlandı.
Atölyede sekiz kişilik ekip tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında saray, kasır ve köşklerde bulunan el dokuması halı ve seccadeler inceleniyor. Halı onarım ustası Sadi Öztürk, her eserin mevcut durumunun ayrı ayrı değerlendirildiğini ve uygulanacak yöntemin bu tespitler sonucunda belirlendiğini ifade etti.
Safevi döneminden kalan örnekler
Topkapı Sarayı’na ait altı seccadeden üçünün 16. yüzyılda Safevi topraklarında dokunduğu ve daha sonra saraya hediye edildiği belirtildi. Bu eserlerin üzerinde Bakara, Nur ve Fetih surelerinden ayetlerin yanı sıra dini ifadeler ve isimler bulunuyor. Öztürk, örneklerden birinde Şii şehadetine, diğerlerinde ise Kelime-i Tevhid ve Hz. Ali adına rastlandığını aktardı.
İşçilik, dokuma tekniği ve renk özellikleri bakımından yüksek nitelik taşıyan Safevi dönemi seccadeleri, hassas yapılarına rağmen yüzyıllar boyunca korunarak günümüze ulaştı. Atölyedeki eserler arasında 16. yüzyılda Bergama’da dokunan ve alt bölümündeki motif nedeniyle “anahtar delikli seccade” olarak anılan bir örnek de yer alıyor. Bu seccadenin Rönesans döneminde bazı ressamların çalışmalarında kullanıldığı belirtildi.
Seccadeler sergileme sürecine alındı
Konservasyon işlemleri tamamlanan altı Topkapı Sarayı seccadesi, müzecilik standartlarına uygun biçimde özel panolara sabitlendi. Eserlerin ait oldukları saraylara gönderilerek uygun görülen alanlarda sergilenmesi planlanıyor. Çalışmaları tamamlanan iki ipek halının ise Yıldız Sarayı’nda sergileneceği bildirildi.
Uzmanlar, konservasyon uygulanan eserlerde mevcut dokunun korunmasına öncelik veriyor. Dayanıklılığı düşük olan dokumalarda eksik kısımlar tamamlanmıyor; eserin özgün hali muhafaza edilerek daha fazla yıpranmasının önüne geçiliyor.
Restorasyon gerektiren halılarda ise eksik bölümlerin tamamlanması için eserin kendi dokusuna ve renklerine uygun iplikler hazırlanıyor. Atkı, çözgü ve ilmekler, özgün desen ve renk yapısı dikkate alınarak yeniden uygulanıyor. İşlem tamamlandığında eser, ait olduğu sarayda veya koleksiyondaki özgün konumuna uygun bir alanda sergileniyor.
Tarihi halılar üzerinde de çalışılıyor
Atölyedeki çalışmalar yalnızca saray seccadeleri ile sınırlı değil. Dolmabahçe, Beylerbeyi ve Yıldız saraylarına ait tarihi halılar da uzmanlar tarafından inceleniyor. Dolmabahçe Sarayı koleksiyonundaki Gördes halısı ile şal desenli halının yanı sıra diğer saraylara ait eserlerin de restorasyon programına alınması planlanıyor.
Büyük ölçülü halılarda restorasyon süreci, seccade ve küçük dokumalara göre daha uzun sürüyor. Eksik baş, kenar ve orta bölümlerin özgün teknikle tamamlanması, bazı eserlerde çalışmaların bir ila bir buçuk yıla kadar devam etmesine neden olabiliyor.
Restorasyon ve Konservasyon Atölyesi, 2007’de Hereke İpekli Dokuma ve Halı Fabrikası bünyesinde kuruldu. 2011’de Yıldız Şale Köşkü yerleşkesine taşınan atölyede, Milli Saraylar koleksiyonundaki tarihi dokumaların korunması ve özgün nitelikleriyle geleceğe taşınması amacıyla çalışmalar yürütülüyor.
